Studzienki deszczowe i system odprowadzania wód opadowych to infrastruktura, która na co dzień pozostaje niezauważana – aż do momentu, gdy przestaje działać. Zatopiona ulica po gwałtownej ulewie, zalana piwnica lub przepełniony rów przy drodze to sytuacje, które natychmiast rodzą pytanie: kto za to odpowiada i do kogo się zgłosić? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ zależy od lokalizacji studzienki, rodzaju nieruchomości i charakteru kanalizacji.
Czym są studzienki deszczowe i jak działa system odprowadzania wód opadowych?
Studzienka deszczowa to element infrastruktury kanalizacyjnej, którego zadaniem jest zbieranie wód opadowych z powierzchni utwardzonych – dróg, chodników, parkingów i placów – i odprowadzanie ich do kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. Składa się zazwyczaj z kratki ściekowej, osadnika zatrzymującego zanieczyszczenia stałe oraz przyłącza odprowadzającego wodę do kolektora.
System odprowadzania deszczówki w Polsce oparty jest na 2 głównych modelach:
- kanalizacja rozdzielcza – osobne sieci dla ścieków sanitarnych i wód opadowych; wody deszczowe trafiają bezpośrednio do odbiorników naturalnych (rzek, zbiorników)
- kanalizacja ogólnospławna – wspólna sieć dla ścieków sanitarnych i opadowych; stosowana głównie w starszych częściach miast
Kto zarządza studzienkami deszczowymi na drogach publicznych?
Za studzienki deszczowe zlokalizowane przy drogach publicznych odpowiada zarządca danej drogi. W Polsce odpowiedzialność jest podzielona w zależności od kategorii drogi:
- drogi gminne – odpowiada gmina, reprezentowana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta
- drogi powiatowe – odpowiada zarząd powiatu lub powiatowy zarząd dróg
- drogi wojewódzkie – odpowiada urząd marszałkowski lub wojewódzki zarząd dróg
- drogi krajowe i autostrady – odpowiada Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Zarządca drogi jest zobowiązany do utrzymania drogi i jej urządzeń odwadniających – w tym studzienek deszczowych – w należytym stanie technicznym. Zaniedbanie tego obowiązku może skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą wobec osób poszkodowanych w wyniku zalania lub uszkodzenia mienia.
Kto odpowiada za kanalizację deszczową jako sieć?
Sama sieć kanalizacji deszczowej – czyli kolektory, rury i urządzenia odprowadzające wodę ze studzienek – podlega odrębnym regulacjom. Zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenów zurbanizowanych może być realizowane przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości.
W praktyce odpowiedzialność za sieć kanalizacji deszczowej spoczywa na:
- gminie – jako właścicielu sieci kanalizacji deszczowej lub jako podmiocie sprawującym nadzór nad jej eksploatacją
- miejskim przedsiębiorstwie wodociągów i kanalizacji – jeśli gmina powierzyła mu zarządzanie siecią deszczową
- spółdzielni mieszkaniowej lub wspólnocie mieszkaniowej – w zakresie wewnętrznej sieci deszczowej na terenie osiedla lub nieruchomości
Odpowiedzialność właściciela nieruchomości za odprowadzanie deszczówki
Właściciel nieruchomości ma określone obowiązki w zakresie gospodarowania wodami opadowymi na swojej działce. Przepisy prawa budowlanego i ustawy Prawo wodne nakładają na właściciela obowiązek zagospodarowania wód opadowych w sposób nienaruszający interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości.
Zakazane jest odprowadzanie wód opadowych na sąsiednie działki, drogi publiczne czy tereny zielone w sposób niekontrolowany. Właściciel nieruchomości powinien zapewnić odprowadzenie deszczówki do:
- kanalizacji deszczowej, jeśli jest ona dostępna i istnieje możliwość przyłączenia
- zbiornika retencyjnego lub studni chłonnej na terenie własnej działki
- naturalnych odbiorników wodnych – rowów melioracyjnych, cieków wodnych – za zgodą właściwego organu
Coraz więcej gmin wprowadza też lokalne przepisy zachęcające lub wręcz zobowiązujące do retencjonowania wód opadowych na terenie nieruchomości. Niektóre samorządy oferują dofinansowanie zakupu zbiorników na deszczówkę w ramach programów walki z suszą i podtopieniami.
Co zrobić w przypadku awarii studzienki deszczowej?
Gdy studzienka deszczowa jest zatkana, uszkodzona lub powoduje podtopienie, konieczne jest szybkie zgłoszenie problemu do właściwego podmiotu. Zidentyfikowanie odpowiedzialnego zarządcy pozwala uniknąć odsyłania między instytucjami.
Praktyczne wskazówki przy zgłaszaniu awarii:
- studzienka przy drodze gminnej – zgłoś do urzędu gminy lub miejskiego zarządu dróg
- studzienka przy drodze krajowej – zgłoś do właściwego oddziału GDDKiA
- awaria sieci kanalizacji deszczowej – zgłoś do miejskiego przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji
- problem na terenie osiedla – zgłoś do spółdzielni lub zarządu wspólnoty mieszkaniowej
- zagrożenie bezpieczeństwa (np. brak kratki studzienki) – zgłoś również na policję lub straż miejską
Opłata za odprowadzanie wód opadowych – kto ją ponosi?
Właściciele nieruchomości, z których wody opadowe odprowadzane są do gminnej sieci kanalizacji deszczowej, mogą być obciążeni stosowną opłatą. Gminy mają prawo pobierać opłatę za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych na podstawie uchwały rady gminy. Wysokość opłaty zależy zazwyczaj od powierzchni utwardzonych terenów na działce, z których woda spływa do sieci.
Opłata ta jest odrębna od opłaty za odprowadzanie ścieków sanitarnych i może być naliczana zarówno od właścicieli nieruchomości prywatnych, jak i od przedsiębiorców oraz instytucji publicznych. Warto sprawdzić w lokalnym urzędzie gminy lub u operatora sieci, czy i na jakich zasadach taka opłata obowiązuje na danym terenie.
