W polskim prawie domyślnym ustrojem majątkowym małżeńskim jest wspólność ustawowa. Oznacza to, że od momentu zawarcia małżeństwa większość nabywanych dóbr staje się wspólna dla obojga małżonków. Nie każdy jednak chce lub może funkcjonować w takim modelu. Z pomocą przychodzi intercyza, czyli umowa majątkowa małżeńska. Co ważne – można ją zawrzeć także po ślubie. Jak ustanowić rozdzielność majątkową w już istniejącym małżeństwie? Oto szczegółowe wyjaśnienie krok po kroku.
Czym jest intercyza zawarta po ślubie?
Intercyza to potoczne określenie umowy majątkowej małżeńskiej, która może zmieniać ustawowy ustrój majątkowy małżeństwa. W przypadku zawarcia jej już po ślubie, mówimy o zmianie ustroju wspólności majątkowej na rozdzielność majątkową. Skutkuje to tym, że od chwili podpisania umowy każdy z małżonków posiada wyłącznie majątek osobisty i samodzielnie odpowiada za swoje zobowiązania.
Dlaczego pary decydują się na rozdzielność majątkową po ślubie?
- Ochrona przed długami – jeśli jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą lub podejmuje ryzykowne inwestycje, intercyza chroni drugiego przed ewentualnymi wierzycielami
- Rozliczenia finansowe – w przypadku różnych dochodów, stylów życia lub celów zawodowych łatwiej prowadzić niezależne budżety
- Problemy rodzinne – intercyza bywa formą zabezpieczenia w sytuacjach napięć, rozstań czy planowanego rozwodu
- Planowanie spadkowe – rozdzielność majątkowa ułatwia dziedziczenie i przekazywanie majątku dzieciom
Jak zawrzeć intercyzę po ślubie?
1. Wspólna decyzja małżonków
Umowę majątkową mogą podpisać wyłącznie oboje małżonkowie. Konieczne jest więc osiągnięcie porozumienia – żaden z nich nie może być zmuszony do podpisania intercyzy.
2. Wizyta u notariusza
Intercyza musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego, co oznacza konieczność wizyty u notariusza. Podczas spotkania notariusz sporządza treść umowy, informuje o jej skutkach i dba o zgodność z przepisami prawa.
3. Określenie terminu obowiązywania
Rozdzielność majątkowa działa od momentu podpisania intercyzy – nie działa wstecz. Istnieje jednak możliwość zawnioskowania do sądu o nadanie umowie mocy wstecznej, ale wymaga to uzasadnienia i udowodnienia ważnego interesu jednej ze stron.
4. Koszt zawarcia intercyzy
Koszty sporządzenia intercyzy u notariusza są regulowane przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Obecnie wynoszą one maksymalnie 400 zł netto + VAT, choć mogą się różnić w zależności od kancelarii.
Co warto zawrzeć w treści intercyzy?
Intercyza może być dokumentem bardzo prostym, ograniczającym się do stwierdzenia wprowadzenia rozdzielności majątkowej. Można jednak ująć w niej dodatkowe ustalenia, jak:
- rozliczenie majątku wspólnego – co stanie się z majątkiem zgromadzonym przed intercyzą
- zasady użytkowania wspólnych nieruchomości – np. kto i na jakich zasadach korzysta z mieszkania
- ewentualne wyjątki – np. wspólność majątkowa tylko dla niektórych składników majątku (tzw. ustrój mieszany)
Zmiana zdania? Można wrócić do wspólności
Jeśli małżonkowie zdecydują, że chcą ponownie funkcjonować w ustroju wspólności majątkowej, mogą zawrzeć kolejną umowę majątkową – znów u notariusza. Przywróci ona stan wspólnoty majątkowej od momentu jej podpisania.
Rozdzielność majątkowa przez sąd
W wyjątkowych przypadkach, gdy jeden z małżonków nie wyraża zgody na intercyzę, drugi może wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Takie przypadki są rozpatrywane indywidualnie i muszą być uzasadnione, np. trwonieniem majątku, separacją, długami lub działaniem na szkodę rodziny.
Intercyza po ślubie to skuteczne narzędzie zarządzania finansami w małżeństwie. Umożliwia zachowanie niezależności majątkowej, chroni przed skutkami zadłużenia i ułatwia rozliczenia w razie rozstania. Choć jej zawarcie wymaga wizyty u notariusza i wspólnej decyzji, może znacząco uporządkować kwestie majątkowe i wprowadzić przejrzystość do relacji małżeńskich.
